على زمانى قمشه اى

321

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

بنابراين چون باقىمانده از عدد 39 كمتر است ، سال 258 جلالى كبيسه بوده است . با آنكه قاعدهء برقرارى سال‌هاى كبيسه در گاه‌شمارى جلالى بوسيلهء خازنى بدست داده شده است و جدول طوسى نيز نشان مىدهد كه برقرارى سال‌هاى كبيسه در گاه‌شمارى جلالى ضابطه و قاعدهء دقيقى دارد تقىزاده مىنويسد : « هرگز كسانى كه تقويم را اصلاح كردند قرار ثابتى نگذاشتند كه چه وقت كبيسهء پنج‌ساله باشد و چه وقت كبيسهء چهارساله باشد » . اشتباه تقىزاده از آنجا ناشى شده است كه حروف ابجدى را كه براى پنجمين سال كبيسهء خماسى در جدول طوسى نوشته شده است به‌جاى رقم 163 ؛ 167 خوانده است و بنا به همين دريافت اشتباه به‌جاى يك دورهء سى و سه‌ساله و يك دورهء بيست و نه‌ساله ، يك دورهء سى و هفت‌ساله و يك دورهء بيست و پنج‌ساله در جدول مذكور تصور كرده است . پيداست كه با قرائت نادرست ارقام جدول ، تقىزاده نمىتوانسته است دريافت درستى از قاعدهء منظم برقرارى كبيسه‌هاى جلالى داشته باشد . نسخهء خطى زيج ايلخانى كه تقىزاده سال‌هاى كبيسهء خماسى را از آن نقل كرده نسخه‌اى است كه در كتابخانهء ملى پاريس « 1 » به شمارهء 163 نگاهدارى مىشود و ميكروفيلم آن در اختيار نويسنده اين سطور قرار دارد . متأسفانه حروف ابجد نمايندهء ارقام در جدول كبيسه‌هاى جلالى در ميكروفيلم ناخواناست ، امّا شواهد و مدارك معتبرى در دست است كه نشان مىدهد در جدول مذكور پنجمين سال كبيسهء خماسى سال 163 مىباشد : 1 . در سه نسخهء عكسى ديگرى از زيج ايلخانى كه در اختيار نويسندهء اين سطور است و از ميان آنها نسخهء خطى موزهء بريتانيا به نشان or . 7464 قديم‌تر از

--> ( 1 ) . Bibliotheque National